Szmagier Krzysztof – Wisior 216/2022

  • Autor: Szmagier Krzysztof
  • Tytuł: Wisior
  • Wydawnictwo: Agoy.pl Piotr Cholewiński
  • Seria: 07 zgłoś się (tom 2)
  • Rok wydania: 2011
  • Recenzent: Robert Żebrowski

Ja 07, odbiór

Drugi odcinek serialu „07 zgłoś się” nosi tytuł: „Wisior”. Scenariusz powstał na podstawie opowiadania Heleny Sekuły z 1972 roku pt. „Kartka z notesu” wydanego w serii „Ewa wzywa 07” (jego recenzja jest w naszym Klubie). Recenzowana przez mnie książka liczy 99 stron, jej cena okładkowa to 7,99 zł.

Czytaj dalej „Szmagier Krzysztof – Wisior 216/2022”

Maj Sjöwall, Per Wahlöö – Śmiejący się policjant 215/2022

  • Autor: Maj Sjöwall, Per Wahlöö
  • Tytuł: Śmiejący się policjant
  • Wydawnictwo: Czytelnik
  • Seria: Jamnik
  • Rok wydania: 1973, 1992, 2010
  • Recenzent: Mariusz Młyński

LINK Recenzja Doroty Wizner

Wieczorem 13 listopada 1967 roku w Sztokholmie w czasie ulewnego deszczu w piętrowym, miejskim autobusie linii 47 zostaje zastrzelonych osiem osób; jedną z ofiar jest Åke Stenström, młody ale bardzo skuteczny policjant śledczy z wydziału zabójstw kierowanego przez komisarza Martina Becka.

Czytaj dalej „Maj Sjöwall, Per Wahlöö – Śmiejący się policjant 215/2022”

Zeydler-Zborowski Zygmunt – Goryl z Wołomina 214/2022

  • Autor: Zeydler-Zborowski Zygmunt
  • Tytuł: Goryl z Wołomina
  • Wydawnictwo: Wydawnictwo LTW
  • Rok wydania: 2012
  • Recenzent: Grzegorz Cielecki

LINK Recenzja Wiesława Kota 

Zabili go i uciekł, a potem ona wróciła ale to nie ona była i nikt jej nie stręczył

Lektura „Goryla z Wołomina” Zygmunta Zeydlera-Zborowskiego dostarcza czytelnikowi bezcennej wiedzy na temat kuchni literackiej tego giganta powieści milicyjnej. Spiętrzenie fabularnych absurdów przekracza tu wszelkie znane nam wcześniej osiągi, dając Zborowskiego do kwadratu.

Udający bawidamka nicpoń emabluje podfruwajkę, by ją potem wykorzystać w przestępczych celach. Czegóż bowiem nie warto uczynić dla kolacji w Grand Hotelu, czy pieczeni w Europejskim. Z Chicago przybywa tajemniczy Lucjan Halpern, który umieszcza swą pasierbicę w gospodarstwie pod Wołominem. Do jej ochrony wynajmuje tytułowego goryla, rosłego chłopa imieniem Piotr. Nieznany sprawca morduje pasierbicę w sposób utrudniający identyfikacje ciała. W tym samym gospodarstwie mieszkał kiedyś niejaki Kwieciński, który też był w Chicago, a potem zginął w dziwnym wypadku samochodowym. Co więcej pod Serockiem zostaje pchnięty nożem…Harold (nie mylić z Halpernem). Ślady prowadzą spod Wołomina, przez Serock do Otrębusów, Warszawy i Chicago. W tle wielki spadek po bogatej Amerykance i jakieś kompromitujące dokumenty. Przybywa zwrotów akcji, postaci i piętrowych hipotez. A z drugiej strony mamy kameralną podwarszawską atmosferę i niezłą zabawę przy lekturze. Autor nie szczędzi nam bowiem obyczajowych frywolności. Oto charakterystyka Piotrka z tytułu:”- Pije? -Właśnie, że nie. Wcale nie pije. Nie pije i nie pali. – Ugania się za dziewuchami? – Nie za bardzo. Tak od czasu do czasu ma jakąś sympatię, ale to wszystko na krótko. – No to czym on się właściwie zajmuje? Pani Maria wzruszyła ramionami. – A bo ja wiem. Tak się obija.”
Z rozmowy kapitana Kozielskiego z porucznikiem Bielakiem, prowadzącymi śledztwo: „- Fantastyczna cizia. Walutowa. Zdaje się, że ci mocno wpadła w oko. Uważaj. Nie próbuj ją motać. A poza tym nie zapominaj, że nie należy spraw służbowych mieszać z dupą”. W ogóle obaj śledczy to po prawdzie żadnej by nie przepuścili i jedynie służba ich hamuje. Cóż to znaczy etos pracy we właściwym resorcie.
Z kobietami to w ogóle dziwnie jest. Strasznie się napraszają. Ze szczególnym nasileniem u Zeydlera-Zborowskiego: „- Z tego co pan mówi wnioskuję, że pański zięć znalazł sobie w Stanach jakąś sympatię. – A mało to tam takich bogatych kurew, które żadnemu mężczyźnie nie przepuszczą. Tfu…”
Indyferentyzm moralny nie jest oczywiście wyłącznie cechą kobiet. Dotyczy bowiem również Stefana Gołaja, który indagowany na okoliczność tak mówi: „-Czy znacie Izabelę Borecką? – Co mam nie znać. Jasne, że znam. To moja dziewczyna. -Stręczyliście do nierządu? Jaki tam nierząd, panie władzo. Jak chciała sobie perfumy kupować w Pewexie, to się kurwiła za dolary. A mnie co do tego.”
Gdzie tu szukać moralnego ładu, w tym świcie pełnym zbrodni, pokus, chciwości? No chyba tylko pod Wołominem. Nie na darmo pisał Jeremi Przybora „I wziąć do zwiać do Wołomina”.
„Goryl z Wołomina” został wydany na podstawie autorskiego maszynopisu. Widać tu pewną surowość tekstu i jego roboczy charakter. W kilku miejscach można dostrzec luki fabularne, które czytelnik winien sobie sam uzupełnić. Dla mnie to jednak dodatkowy atut lektury. Jako kryminał nie jest to oczywiście dzieło sensowne. Był tego zresztą świadom sam twórca, który autoironicznie zauważał, że coś za dużo tu zbiegów okoliczności. Natomiast uciechę z czytania mamy przednią, a to ogromnie dużo.

 

Piecuch Henryk – Milion za perszerona 213/2022

  • Autor: Piecuch Henryk
  • Tytuł: Milion za perszerona
  • Wydawnictwo: KAW
  • Seria: Ekspres Reporterów
  • Rok wydania: 1985
  • Nakład: 100350
  • Recenzent: Robert Żebrowski

Na straży nienaruszalności granicy

O serii „Ekspres Reporterów” pisałem już w recenzji, zamieszczonego w jednym z numerów, opowiadania „Nasi na Baszkirii” Jerzego Edigeya. W tomikach serii zazwyczaj przedstawiano trzy reportaże: o aktualnym wydarzeniu, społeczno-obyczajowym i kryminalnym. Czasami wśród autorów reportaży kryminalnych można znaleźć prawdziwe perełki, takie jak np. Henryk Piecuch (o nim zaś pisałem w recenzji książki „Tropem szpiegów”).

Czytaj dalej „Piecuch Henryk – Milion za perszerona 213/2022”

Maj Sjöwall, Per Wahlöö – Mężczyzna na balkonie 212/2022

  • Autor: Maj Sjöwall, Per Wahlöö
  • Tytuł: Mężczyzna na balkonie
  • Wydawnictwo: Wydawnictwo Amber
  • Seria: Kryminał z klasą
  • Rok wydania: 2009
  • Recenzent: Mariusz Młyński

LINK Recenzja Grzegorza Cieleckiego

W sztokholmskich parkach grasuje przestępca atakujący i okradający bezbronnych starców, kobiety i dzieci; w ciągu dwóch tygodni dokonał ośmiu napadów. W piątkowy wieczór dochodzi do dziewiątego rozboju; niemal w tym samym czasie w okolicy napadu zostaje uduszona ośmioipółletnia dziewczynka. Jej matka zeznaje, że już zeszłej jesieni córka była narażona na zaczepki tak zwanych brzydkich wujków; policja próbuje iść tym tropem i zatrzymuje jednego z podejrzanych ale po dwóch dniach znajduje drugie zwłoki. Wkrótce policja aresztuje mężczyznę dokonującego rozbojów; podczas przesłuchania okazuje się, że prawdopodobnie widział on mordercę dziewczynek. Tymczasem „w Sztokholmie i na przedmieściach drżało ze strachu przeszło milion ludzi”, tym bardziej, że według kompendium otrzymanego przez policjantów od psychologów sprawca jest jak narkoman czyli będzie potrzebował coraz silniejszych wrażeń i może być coraz bardziej bezwzględny i bestialski – i tak się, niestety, staje po raz trzeci.

Szwedzka Wikipedia podaje, że książka wzorowana jest na historii Johna Ingvara Lövgrena, który w latach 1958 – 1963 dokonał czterech morderstw. I chyba dzięki temu ta książka wygląda jak połączenie reportażu, paradokumentu i policyjnych raportów; to powoduje, że powieść jest surowa i wręcz ascetyczna ale przez to jest bardzo sugestywna, intensywna i emocjonalna. Dialogi są świetne, cięte, soczyste i konkretne; na pewno dużo jest w tym zasługi tłumaczki, która ewidentnie „czuje klimat” tej książki – mamy na przykład takie coś: Kollberg „swoim zwyczajem ogłuszająco załomotał do drzwi – „Właź! – zawołała kobieta. Kollberg wlazł”. Jest kilka kapitalnych scen – moim faworytem jest przesłuchanie przez Martina Becka trzyletniego świadka, przypominające opowiadanie Kornela Filipowicza „Świadek, który nie umiał mówić”; świetne są opisy postaci – krótkie ale bardzo szczegółowe i wręcz aptekarskie: o kochance parkowego rabusia wiemy, że miała zegarek z tekstylnym paskiem w szkocką kratę. Jest też trochę wyuzdania w niektórych postaciach, a biorąc pod uwagę niemalże misterność w ich opisywaniu widzimy wręcz anatomiczne szczegóły bohaterów. Co ciekawe, nie ma tutaj jednej prawdziwie głównej postaci; jednym wielkim głównym bohaterem jest cała sztokholmska policja – przemęczona obławą, umordowana i niewyspana, tak jak Lennert Kollberg, który „nie miał już prywatnego życia ani wolnego czasu, wyparły je praca i odpowiedzialność”.

Mam też jednak dziwne wrażenie, że książkę sygnowaną przez parę autorów w rzeczywistości napisało jedno z dwojga małżonków: stylistycznie bliżej jej do pierwszej „Roseanny”, do której zresztą jest tu kilka nawiązań, niż do drugiego „Mężczyzny, który rozpłynął się w powietrzu” i wygląda to tak, jakby pisali je na zmianę – trzeba to będzie sprawdzić w następnych tomach. Coraz wyraźniej widoczne też są lewicowe, wręcz komunistyczne poglądy autorów: w kilku miejscach mamy gruntowną krytykę szwedzkiego modelu państwa dobrobytu, polityki społecznej prowadzącej do narkomanii czy bezdomności, a nawet budownictwa dążącego w kierunku kapitalistycznych bunkrów – ideologią autorów zainspiruje się za pół wieku komisarz Salvo Montalbano, który w jednej książce wygłosi swoje lewicowe poglądy, a w drugiej będzie do poduszki czytał jedną z powieści szwedzkiego małżeństwa. Tak czy inaczej uważam, że po tę książkę warto sięgnąć, na niecałych 200 stronach mamy wszystko, czego można oczekiwać po dobrym kryminale.

Szmagier Krzysztof – Major opóźnia akcję 211/2022

  • Autor: Szmagier Krzysztof
  • Tytuł: Major opóźnia akcję
  • Wydawnictwo: Agoy.pl Piotr Cholewiński
  • Seria: 07 zgłoś się (tom 1)
  • Rok wydania: 2011
  • Recenzent: Robert Żebrowski

Od Lulka przez Kreczeta do Czarnego

Serial „07 zgłoś się”, emitowany w TVP1 w okresie od 25 listopada 1976 r. do 25 maja 1989 r., wszyscy znają. Pierwotnie miał się nazywać: „Przygody porucznika Wolskiego”, a ostateczny tytuł budzi skojarzenia z serią kryminałów: „Ewa wzywa 07” i Jamesem Bondem, czyli agentem 007.

Czytaj dalej „Szmagier Krzysztof – Major opóźnia akcję 211/2022”

Maj Sjöwall, Per Wahlöö – Mężczyzna, który rozpłynął się w powietrzu 210/2022

  • Autor: Maj Sjöwall, Per Wahlöö
  • Tytuł: Mężczyzna, który rozpłynął się w powietrzu
  • Wydawnictwo: Wydawnictwo Amber
  • Seria: Kryminał z klasą
  • Rok wydania: 2009
  • Recenzent: Mariusz Młyński

LINK Recenzja Grzegorza Cieleckiego

Gorący, upalny sierpień – komisarz Martin Beck „patrząc na przykurzoną zieleń za oknem, cieszył się z wytęsknionych wakacji”. I już nawet zdążył dopłynąć na jedną z wysp archipelagu sztokholmskiego, już nawet zdążył wypłynąć z synem na ryby, gdy drugiego dnia zostaje wezwany do powrotu – i nawet się o to nie wścieka, po prostu „doszedł do wniosku, że złość zdominowało totalne zaskoczenie”.

Czytaj dalej „Maj Sjöwall, Per Wahlöö – Mężczyzna, który rozpłynął się w powietrzu 210/2022”

Zeydler-Zborowski Zygmunt- Tajemniczy turysta 209/2022

  • Autor: Zeydler-Zborowski Zygmunt
  • Tytuł: Tajemniczy turysta
  • Wydawnictwo: Wielki Sen
  • Seria: Seria z Warszawą
  • Tom 36
  • Rok wydania: 2012
  • Recenzent: Grzegorz Cielecki

„Tajemniczy turysta” to prawdziwa gratka dla miłośników Twórczości Zygmunta Zeydlera-Zborowskiego. Jest to prawdopodobnie jedyne opowiadanie kryminalne tego autora. Co więcej mamy tu już w pełni ukonstytuowaną postać głównego bohatera większości książek Zeydlera – majora Stefana Downara.

Czytaj dalej „Zeydler-Zborowski Zygmunt- Tajemniczy turysta 209/2022”

Ziemski Krystyn – Tropami cieni 208/2022

  • Autor: Ziemski Krystyn
  • Tytuł: Tropami cieni
  • Wydawnictwo: Iskry
  • Seria: Klub Srebrnego Klucza
  • Rok wydania: 1978
  • Nakład: 100000
  • Recenzent: Mariusz Młyński

Inżynier elektronik Adam Stalko popełnia we własnym mieszkaniu samobójstwo; milicja nie znajduje żadnych odcisków palców nawet na kurkach od gazu, co jest o tyle podejrzane, że denat otruł się właśnie gazem. Matka Stalki mówi kapitanowi Andrzejowi Korczowi, że mały Adaś jako jedyny ocalał z pacyfikacji rodzinnej wsi w 1943 roku jaką Niemcy urządzili w odwecie za pomoc partyzantom.

Czytaj dalej „Ziemski Krystyn – Tropami cieni 208/2022”

Korkozowicz Kazimierz – Będę zamordowana 207/2022

  • Autor: Korkozowicz Kazimierz
  • Tytuł: Będę zamordowana
  • Wydawnictwo: Czytelnik
  • Seria: Z jamnikiem
  • Rok wydania: 1970
  • Nakład: 80280
  • Recenzent: Robert Żebrowski

LINK Recenzja Katarzyny Piwowarczyk-Atys

Zamordują, czy nie zamordują – oto jest pytanie

Kazimierz Korkozowicz (1907-1996) to pisarz-ikona. Specjalizował się w powieściach historycznych i kryminałach. Pisał w II RP, PRL-u i III RP. Stworzył postać komisarza Huberta Gardy.

Czytaj dalej „Korkozowicz Kazimierz – Będę zamordowana 207/2022”