Raymond Chandler – Szantażyści nie strzelają 324/2026

  • Autor: Raymond Chandler
  • Tytuł: Szantażyści nie strzelają
  • Wydawnictwo: Wydawnictwo C&T
  • Seria: Seria z Puzzlami
  • Rok wydania: 2009
  • Przekład: Agnieszka Kolonowska, Robert Ginalski
  • Recenzent: Mariusz Młyński

Niedawno pan Grzegorz napisał, że klubowicz Mariusz zrecenzował NIEMAL całego Chandlera. Sprawdziłem – i już nadrabiam to niedociągnięcie. Zachętą do sięgnięcia po „Szantażystów” jest fakt zamieszczenia w niej po raz pierwszy w Polsce debiutanckiego opowiadania Chandlera z grudnia 1933 roku, pozostałe można znaleźć we wcześniej wydanych zbiorach, niektóre nawet po kilka razy. I trzeba powiedzieć wprost: sam Chandler po latach uznał tytułowe opowiadanie za „cholerne pozerstwo” – to prawda, więcej jest tu taniego efekciarstwa niż rzetelnej intrygi.

Historia jest tak zagmatwana, że trudno zrozumieć o co tak właściwie w niej chodzi – jest aktorka, która szukając rozgłosu fabrykuje listy jakoby ją szantażujące i jest detektyw zajmujący się tą sprawą; niby wszystko powinno być proste, ale proste wcale nie jest, z dziewięciu pojawiających się w opowiadaniu postaci siedem ginie, a wszyscy się oszukują i zdradzają. Dialogi są tak rozczulająco tandetne, że zamiast napięcia wywołują śmiech, a sceny strzelanin są typowe dla literatury „pulp fiction” – jeśli dwóch bohaterów staje naprzeciwko siebie i nawzajem w siebie celują rewolwery to niemalże wiadomo, że obydwaj muszą wystrzelić w jednakowym momencie i obydwaj muszą się nawzajem zastrzelić. I taki właśnie jest literacki debiut Chandlera: tandetny, pozerski i zagmatwany.

Pozostałe cztery opowiadania są, na szczęście, ułożone chronologicznie i dzięki temu możemy przekonać się jak rozwijał się talent pisarza; można je znaleźć w trzech wcześniejszych zbiorach: „Gaz skazańców”, „Wpadka na Noon Street” i „Perły to tylko kłopot” znajdują się w książkach „Czysta robota” i „Hiszpańska krew”, zaś opowiadanie „Strzelanina u Cyrana” jest w zbiorze „Morderca w deszczu”. Ostatnia nowela zbioru, „Perły to tylko kłopot” została napisana na chwilę przed pierwszą powieścią, klasycznym już dziś „Głębokim snem” i widać w niej, że Chandler dojrzał już do poważniejszego pisania. Ogólnie rzecz biorąc ten zestaw pięciu opowiadań przeznaczony jest głównie dla tych, którzy chcą zapoznać się z całością twórczości autora – dziś na naszym rynku mamy już wszystkie jego pozycje – ale pozostali powinni raczej sięgnąć po powieści, to właśnie w nich jest esencja czarnego kryminału.

A na zdjęciu: okładka miesięcznika „Black Mask” w którym wydrukowano debiut Chandlera; jego nazwisko nie było jeszcze magnesem przyciągającym czytelników, więc się na tej okładce nie pojawiło i przy drugim opowiadaniu się jeszcze też nie pojawi.