Liskowacki Ryszard – Wódz Sprawiedliwych 328/2026

  • Autor: Liskowacki Ryszard
  • Tytuł: Wódz Sprawiedliwych
  • Wydawnictwo: Wydawnictwo Poznańskie
  • Cykl: Związek Sprawiedliwych (tom 3)
  • Rok wydania: 1976 (wyd. IV – II łączne)
  • Nakład: 30290
  • Recenzent: Robert Żebrowski

Sprawiedliwi schodzą ze sceny

W naszym Klubie mamy już kilka zrecenzowanych pozycji Ryszarda Liskowackiego: zbiór opowiadań „Kto grzeszył”, trzy części z cyklu „Historia dłuższa niż wojna”, powieść „A może po skarby?” oraz dwie części cyklu „Związek Sprawiedliwych”. Na ten ostatni składają się powieści wydane w Wydawnictwie Lubelskim: „Związek Sprawiedliwych” (1962, 1969), „Przygody Ośmiu Sprawiedliwych” (1965, 1969) i „Wódz Sprawiedliwych” (1966, 1970). W roku 1971 i 1976 Wydawnictwo Poznańskie wydało łącznie cały cykl – ja dysponuję wydaniem ostatnim (okładka z prawej). Recenzowana powieść – napisana w Szczecinie w latach 1965-1966 – liczy 175 stron, a całość 485. Cena okładkowa to 55 zł.

Akcja toczy się w Krasnymstawie, Warszawie, Poznaniu i Szczecinie, w roku 1948.

Sprawiedliwi kończyli właśnie pierwszą klasę gimnazjum. W nagrodę za wyniki osiągnięte w sprawach kryminalnych ufundowano im wycieczkę pociągiem do Warszawy pod okiem profesora Mikuły. Jeden z nich – Bogdan wykorzystał to, by dostać się do Szczecina, gdzie chciał się zamelinować się na jakimś statku płynącym zagranicę. Zdecydowana akcja jego kolegów oraz profesora pokrzyżowała mu te niecne plany.

Jeśli chodzi o sprawy detektywistyczne to w powieści mamy ich trzy, choć niezbyt wysokich lotów. Pierwsza dotyczyła podrzucenia polonistce Brodzickiej zdechłego szczura do szuflady pulpitu nauczycielskiego, a rozwiązał ją samodzielnie wódz Związku Sprawiedliwych. Druga dotyczyła kradzieży dokonanej na wycieczce do Warszawy torby z plecaka Kaczora zawierającej pół kilo kiełbasy, pięć pączków, dwie bułki oraz siedem jajek na twardo. Trzecia natomiast – włamania do komórki wodza ZS, z której skradziono pięć plecaków z trzema lampami i sześćdziesięcioma metrami linki, które stanowiły własność kapitan Antosia i jego towarzyszy z klasy IIc, a które z jego przydomowej szopy przy ul. Czerwonego Krzyża zabrali … Sprawiedliwi. Oba te zabory miały związek z ich wspólną koleżanką Magdą – dziewczyną fatalną.

To zdecydowanie najsłabsza część trylogii, bez poważnych przestępców, bez MO i KBW, bez spektakularnych akcji, i szkoda na nią czasu. Czytając ją skojarzyły mi się inne książki: „Przygody Tomka Sawyera”, „Chłopcy z Placu Broni” (prawidłowo: „Chłopcy z ulicy Pawła”) i „O psie, który jeździł koleją” (ta ostatnia powstała później niż „Wódz Sprawiedliwych”).

PRL-ogizmy: warszawski kolejowy Dworzec Główny, wyświetlany w kinie film „Świat się śmieje” (radziecka komedia z roku 1934), żołnierz Ochrony Pogranicza.

Cytat: „Hetman Czarniecki „rzucił się przez morze””