- Autor: Górska Gabriela
- Tytuł: Sprawa precedensowa
- Wydawnictwo: Nasza Księgarnia
- Seria: Stało się jutro (zbiór opowiadań nr 20)
- Rok wydania: 1980
- Nakład: 40300
- Recenzent: Robert Żebrowski
Zamach na elektroniczny mózg, który obalił szczególną teorię względności Einsteina
Z Gabrielą Górską (1939-2013) nie miałem wcześniej do czynienia. Recenzowana pozycja, składająca się z trzech opowiadań, liczy 107, czego 38 przypada na opowiadanie tytułowe, którym się zajmę.
Rand Wharton, inżynier kosmiczny ze specjalnością budowa silników napędowych próbników-sond kosmicznych, stanął przed sądem pod zarzutem, że w dniu 12 stycznia 2079 roku czasu ziemskiego, pełniąc dyżur na pokładzie kosmicznej stacji doświadczalnej Oberon Delta-2 zabił wystrzałem w głowę swojego towarzysza, pilota Ruiza Estebana Passadenę [obstawiam, że był to Kolumbijczyk].
Oskarżony: „Zabiłem Passadenę. Był niebezpieczny. Nie miałem innego wyjścia (…) Zagrażał kosmicznej stacji doświadczalnej (…) W ataku szału wywołanym przedawkowaniem ultimortoxu Passadena usiłował zniszczyć główny komputer stacji”. Był to komputer o wysokim stopniu samodzielności, elektroniczny mózg typu alfa – Univer 1, pracujący niealgorytmicznie, a więc nie według określonej do końca instrukcji działania. Komputer ten dokonał przełomowego wynalazku – skonstruował próbnik zdolny poruszać się z prędkością nadświetlną.
Była to standardowa rozprawa, z sędzią, oskarżycielem, obrońcą i świadkami, w której stosowano reguły znane z rozpraw karnych XX wieku.
Opowiadanie to jest przede wszystkim rozprawką filozoficzną, opartą na fabule sf, ale wtłoczoną w realistyczne ramy procesu sądowego. Składa się prawie w całości z wypowiedzi uczestników rozprawy. Trochę dziwne jest jej zakończenie, ale może właśnie takie powinno być, w myśl tekstu z piosenki zespołu „Skaldowie” pt. ”Gonić króliczka”: „Nie o to chodzi, by złowić króliczka, ale by gonić go”.