- Autor: Dębnicki Kazimierz
- Tytuł: Powroty
- Wydawnictwo: Wydawnictwo Harcerskie
- Seria: Ważne Sprawy Dziewcząt i Chłopców
- Rok wydania: 1968
- Nakład: 20251
- Recenzent: Robert Żebrowski

Za ofiarność i odwagę
Kazimierz Dębnicki (1919-1986) był współpracownikiem Janusza Korczaka. Wśród wielu napisanych przez niego książek znalazł się też kryminał „Przerwana partia szachów” (KAW, Różowa Okładka, 1981). Odnośnie serii WSDziCh to tworzyli dla niej czołowi wówczas polscy pisarze dziecięcy i młodzieżowi m.in. Janusz Domagalik, Zbigniew Pawłowski, Ewa Nowacka, Krystyna Boglar, Krystyna Siesicka, Wanda Żółkiewska, Aleksander Minkowski, Edmund Niziurski („Ta zdradziecka Julita Wynos”), Klementyna Sołonowicz-Olbrychska, Jerzy Szczygieł, Mieczysław Siemieński, Lech Borski i Ewa Ostrowska. Recenzowana pozycja liczy 59 stron, a cena okładkowa to 4 zł.
Akcja toczy się w Otwocku, w latach 60.
W sanatorium, gdzie leczono chorych na gruźlicę, zastępowy Marek z Warszawy utworzył spośród młodych pacjentów zastęp „Morsów”. W jego skład wchodzili: Rysiek „Kuna”, Jacek „Wąż” i Piotr „Wiewiórka”. Prowadzili oni akcję pomocy leżącym kolegom. Wydawali też – w nakładzie 60 egz. – gazetkę „Na szlaku”.
Któregoś dnia czterej harcerze, bez wiedzy i zgody personelu sanatorium, udali się na nieodległy „Meran”, czyli skarpę nad prakorytem Wisły, którą nazwali „Wzgórzem Złotej Sorny”, by tam pozjeżdżać na nartach. W pewnej chwili zauważyli przechodzącą nieopodal pielęgniarkę Walentynę, którą zaczepiało kilku pijanych, młodych mężczyzn. Chłopcy ruszyli jej na ratunek. Doszło do bójki. Okazało się, że tamci mieli noże i kastet. Marek stracił przytomność po tym, jak dostał nożem w lewą pierś i kastetem w głowę. Na szczęście pobliską szosą przejeżdżał radiowóz milicji. W wyniku interwencji zatrzymano chuliganów, którzy już od jakiegoś czasu napadali na okolicznych mieszkańców, bijąc ich i okradając. Komenda Wojewódzka MO przyznała pięć tysięcy złotych nagrody dla zastępu, zegarek „Pobieda” dla zastępowego i biblioteczkę dla całego kolektywu harcerskiego z sanatorium. Milicja wystąpiła też z wnioskiem o odznaczenie chłopców medalem „Za odwagę” [prawidłowo – „Za ofiarność i odwagę”].
Opowiadanie to, koncentrujące się na relacji Marka i jego koleżanki z sanatorium – Katarzyny, jest czystą pochwałą harcerstwa.
PRL-ogizmy: Liga Obrony Kraju (utworzona w roku 1962), warszawskie zakłady im. Róży Luksemburg.
