- Autor: Václav Erben
- Tytuł: W zasięgu ręki
- Wydawnictwo: Czytelnik
- Seria: seria z Jamnikiem
- Rok wydania: 1991
- Tłumacz: Andrzej Czcibor-Piotrowski
- Recenzent: Mariusz Młyński

Stara, secesyjna kamienica na praskich Vinohradach – tu na trzecim piętrze pośród całego tłumu lokatorów mieszkają dwie starsze, zgorzkniałe i powszechnie nie lubiane panie: siostry Elen Fikejzowa i Małgorzata Libalowa; teraz obie szykują się do wyjazdu na trzy tygodnie do sanatorium w Podiebradach, a na dworzec odwozi je Józef Kozioł, „domowy specjalista od wszystkiego”. Po pewnym czasie okazuje się, że obie panie do Podiebradów nie dojechały; sprawę ich zaginięcia przejmuje kapitan Michał Exner i niedługo potem zwłoki obu kobiet zostają, przy znaczącej pomocy jamnika śpiewaczki będącej „w wieku więcej niż średnim”, znalezione zamurowane w piwnicy. Wkrótce w tejże piwnicy milicja odkrywa zamurowany majątek Berdischów, przedwojennych żydowskich właścicieli kamienicy: akcje najlepszych spółek, wysadzana brylantami biżuteria oraz zwój Tory.
Tymczasem pewnej nocy do Pałacu Sternbergów zostają podrzucone dwa obrazy; dyrektor Galerii Narodowej stwierdza, że są to bezcenne płótna Jana Zrzavego i Wasilija Kandinskiego. Niedługo potem Exner wyjeżdża do Dobrowic, miejscowości letniskowej pod Pragą – tam chce porozmawiać z byłym fabrykantem i pierwszym mężem Elen Fikejzowej, inżynierem Karolem Koutnikiem; na miejscu okazuje się, że inżynier został dwie godziny wcześniej zamordowany w taki sam sposób jak dwie starsze panie z kamienicy. Kapitana bardzo zastanawia to, że z willi Koutnika morderca nie zabrał ani jednego obrazu z jego drogocennej kolekcji sztuki nowoczesnej.
To jest dość ciekawa, intrygująca i dobra książka; uważam jednak, że mogła być jeszcze lepsza, gdyby nie to, że jest przeładowana postaciami – sam Exner w pewnym momencie mówi: „Rany boskie! Tyle tych ludzi i nazwisk!”; myślę też, że jest trochę za długa. Osobną historią jest cudaczny przekład: tłumacz uznał, że należy spolszczyć co tylko się da i w efekcie bohaterowie przejeżdżają nie obok Mladé Boleslavi, tylko obok Młodego Bolesławia; z kolei oficerowie Exnera, w oryginale nazywający się Vlček i Beránek, tutaj są Wilczkiem i Barankiem – to tak, jakby prezenter w radiu powiedział: „Teraz zaśpiewa Katarzyna Krzak, a po niej Jerzy Michał”. Poza tym książkę czyta się dość dobrze i przyjemnie; autor posługuje się ciekawym, kwiecistym i malowniczym językiem („Był to mężczyzna o rudych wąsach, który jakby wyszedł z bajki Jana Drdy”), dialogi są błyskotliwe i jest kilka bardzo ciekawych spostrzeżeń („Niech pan pije spokojnie, śliwowica zaostrza zmysły. Ale tylko śliwowica!”). Jest kilka elementów epoki: pojawiają się sklepy Tuzex, jest samochód Praga-alfa, jest też specyfika mieszkalnictwa komunalnego w starej kamienicy – mieszkania przedzielone arkuszami sklejki w drewnianej ramie. Zastanawiające jest jednak to, że ulica przy której stoi wspomniana kamienica ma od 1948 roku zmienioną nazwę – trudno powiedzieć, czy autor chciał w ten sposób coś przekazać. Osobną historią jest kapitan Exner – jest to już szósta powieść z nim w roli głównej i widzimy, że jest to bardzo charakterystyczna postać: ma tytuł doktora, jeździ starym, czarnym mercedesem i jest do tego stopnia zaangażowany w prowadzoną sprawę, że rozmawia ze świadkami nawet w środku nocy.
Ogólnie więc jest dobrze; książka posłużyła jako podstawa do dwóch odcinków telewizyjnego serialu „Kapitan Exner” z 2017 roku – różnicą jest to, że kapitan nie jeździ czarnym mercedesem, ale jaguarem typu E. A na zdjęciu – myślę, że akcja tej powieści dzieje się właśnie w tej kamienicy.


