- Autor: Machejek Władysław
- Tytuł: Rano przeszedł huragan
- Wydawnictwo: MON
- Rok wydania: 1955 (wyd. II)
- Nakład: 10000
- Recenzent: Robert Żebrowski

Jedyna tylko prawda w tym „dziele”: jak pić to szklankami, po żołniersku
Władysław Machejek (1920-1991) był zagorzałym działaczem komunistycznym, odznaczonym czym tylko możliwe, autorem licznych książek, przede wszystkim „historycznych”. Jedno z takich dzieł – „Po wojnie” – stoi u mnie na półce, gdzie czeka na przeczytanie i recenzję.
„Rano przeszedł huragan” liczy 306 stron, a cena okładkowa wydania, które czytałem (okładka druga z lewej) to 9,65 zł. Autor napisał tę powieść na podstawie swojego pamiętnika, a ukończył w dniu 10 marca 1954 roku w Krakowie. „Bestseller” ten doczekał się siedmiu wydań (ostatnie w roku 1974), a ponadto ukazał się w ZSRR, Czechosłowacji i … Mongolii (i to dopiero w roku 1989).
Akcja toczy się w roku 1945 i 1947, w powiecie nowotarskim.
Autor w dniu 14 lutego 1945 roku, uzbrojony w „tetenkę”, przybył do Nowego Targu, gdzie objął funkcję sekretarza Komitetu Powiatowego PPR. Było to w czasie, gdy front stał koło Żywca. Do swojej dyspozycji miał Willysa i Dekawkę. W mieście znajdowała się Komenda Radziecka, na czele której stał Masłow mający pod sobą około 10 tysięcy żołnierzy, a więc całą dywizję. Samozwańczym komendantem milicji był oficer z dwoma gwiazdkami – „Ogień”, czyli Józef Kuraś, który wraz ze swoimi ludźmi działał na tym terenie w partyzantce. Jego adiutantem był Gąsienica, syn najbogatszego gazdy i spekulanta na Skalnym Podhalu. W Nowym Targu była też ekspozytura Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, który swoją siedzibę miał w Zakopanem, w pensjonacie „Farys”, a dowodził nim „Staszek”. Niedługo potem do NT przybył podporucznik Karaś, który miał oficjalną nominację na tamtejszego komendanta powiatowego. Kuraś nie zaakceptował tego i wyruszył z kilkoma przybocznymi do Lublina, po nominację na to stanowisko dla siebie. By się tam dostać, w Szaflarach, razem z „Poświstem” ukradli żołnierzom radzieckim półciężarówkę, którą przemalowali. Po kilku dniach wrócił, ale z nominacją na szefa UB w Zakopanem, a właściwie tamtejszej ekspozytury, bo PUBP przeniesiono w tym czasie do NT. Dowiedziawszy się o tym, a także o dawnych i niedawnych wyczynach „Ognia”, sekretarz Machejek skontaktował się z szefem WUBP – „Wackiem”, który podjął decyzję o zatrzymaniu „Ognia” oraz jego wtyk w UB – „Żegoty” i „Jastrzębia”. Nie doszło jednak do tego, bo 4 kwietnia „Ogień”, razem z w/w oraz „Poświstem”, „Trzaską” i Helenką, poszedł w las. O planowanym zatrzymaniu ostrzegł go zastępca „Staszka” w PUBP – Brożek, który również był wtyką. Za „Ogniem” poszło wielu milicjantów z pobliskich posterunków, a nawet z Komendy Powiatowej. Banda używała pieczątki „Grupa Operacyjna – Błyskawica”, a gdy ferowała wyroki – „Oddział Żandarmerii – Huragan”. Zaczęły się napady i zabójstwa, doszło nawet do rozbicia więzienia UB.
W celu zatrzymania zdrajców, dezerterów i przestępców zorganizowano grupę operacyjną, której nie brakowało ludzi, broni, czy zapału, ale chleba. Były to bowiem „rewolucyjne czasy – czasy głodowe”. W czasie obławy pod Obidową, 19 kwietnia, „Ogień” uciekając pozostawił swój mapnik, a w nim notes z własnymi zapiskami od lutego do 17 kwietnia 1945 roku, który w całości został przytoczony w książce. W dniu 23 maja doszło do zaplanowanego spotkania sekretarza z „Ogniem”, w bacówce na Kowańcu. Pertraktacje te nic jednak nie przyniosły. W dniu 23 lipca przybyły wojska KBW, które zastąpiły w działaniach grupę operacyjną. Jej członkowie zasili MO i właśnie KBW. Cztery dni później zwinęła się z miasta Komenda Radziecka, a 15 sierpnia sekretarza Machejka przeniesiono do Miechowa. „Ogień” wciąż był na wolności.
Dalsza część książki, na podstawie pamiętnika autora, dotyczy wydarzeń jakie rozegrały się na Podhalu w lutym 1947 roku. Zawarto w niej też drugi notes „Ognia”, prowadzony przez niego do dnia 18 lutego tegoż roku. Na podstawie zapisków z obu dzienników Kurasia, wyłania się jego prymitywny, mroczny, bandycki, zbrodniczy, antysemicki i pijacki obraz. Co z tego, skoro dzienniki te nigdy nie istniały, a przynajmniej nigdy nie wpadły w ręce Bezpieki. Zostały one spreparowane nie tylko na potrzeby książki, ale również jako źródło wiedzy historycznej i tak przez dziesięciolecia były traktowane. Dezinformacja była, jest i będzie podstawą wszelkich wrogich działań, dlatego warto analizować, przesiewać i wyciągać własne wnioski z tego, co się słyszy lub czyta w wiadomościach, bo często jest zupełnie na odwrót niż nam się przedstawia.
Jedynym plusem tej książki jest tło, w jakim rozgrywa się akcja. Tworzenie struktur organów bezpieczeństwa i partyjnych, a także rad narodowych, wybory do GRN i PRN, relacje pomiędzy PPR a PPS, weryfikacja funkcjonariuszy MO i UB, problemy z żywnością i mieszkaniami, pomoc UNRRA, reforma rolna, parcelacja majątków, tworzenie Związku Walki Młodych, sklepów spółdzielczych „Społem” oraz Państwowego Przedsiębiorstwa Traktorów i Maszyn, organizacja wyjazdów małorolnych i bezrolnych na Ziemie Odzyskane, utarczki na Orawie z Hlinkową Gardą (taki słowacki „Strzelec”) i walki z UPA na Rzeszowszczyźnie, kwestia górali, którzy w czasie wojny mieli kenkarty z literą „G”, obchody Święta 1 Maja i Dnia Zwycięstwa, akcja siewna i żniwa.
PRL-ogizmy: pensjonat „Farys” w Zakopanem, restauracja w budynku Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Nowym Targu, gazeta „Nowa Wieś”.
