Jachniak Władysław – Oskarżam… Historia Złotego FON-u i Losy Polaków w 40-leciu PRL 365/2026

  • Autor: Jachniak Władysław
  • Tytuł: Oskarżam … Historia Złotego FON-u i Losy Polaków w 40-leciu PRL
  • Wydawnictwo: Biblioteka Obserwatora Wojennego
  • Rok wydania: 1987
  • Nakład: nieznany
  • Recenzent: Robert Żebrowski

Postawić ich przed Trybunałem!

Recenzowana pozycja liczy 84 strony, a cena okładkowa to 320 zł. Na okładce, w tytule książki, wkradł się błąd: jest „40-ciu” zamiast „40-leciu”. Na stronie tytułowej jest już wszystko poprawnie.

W dniu 9 kwietnia 1982 roku dr Władysław Jachniak (67-letni major rezerwy WP) skierował do Sejmu PRL – Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej następujące oskarżenia:

I – o kradzież 350 kg złotej biżuterii (w tym 18 kg brylantów i 36,5 kg monet numizmatycznych) pochodzącej z Funduszu Obrony Narodowej

II- o ludobójstwo i mord dokonane na parudziesięciu tysiącach AK-owców po zakończeniu okupacji niemieckiej

p-ko Józefowi Cyrankiewiczowi (byłemu premierowi PRL), Piotrowi Jaroszewiczowi (b. vice premierowi i premierowi PRL), Eugeniuszowi Szyrowi (b. ministrowi i vice premierowi), Mieczysławowi Leszowi (b. ministrowi) i Jerzemu Putramentowi (b. ambasadorowi w Rzymie)

III – o pozostawienie do swojej dyspozycji i zagospodarowanie kwoty 25 mln marek RFN, stanowiącej część odszkodowania wypłaconego w wysokości 100 mln marek przez rząd RFN ofiarom zbrodniczych eksperymentów lekarskich

p-ko Piotrowi Jaroszewiczowi (b. prezesowi ZBoWiD i b. premierowi).

Autor zdecydował się na ten krok w związku z powołaniem przez sejm Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. 24 stycznia 1983 roku otrzymał informację o przekazaniu jego pisma Prokuratorowi Generalnemu PRL. A potem, w sprawie tej, nastąpiła głęboka i niczym nie zmącona cisza.

Władysław Jachniak, były akowiec, 16 maja 1950 roku został aresztowany przez Zarząd Główny Informacji Wojska Polskiego, w kilka dni po aresztowaniu generałów: Tatara, Kirchmayera, Kuropieski i Mossora oraz pułkowników: Nowickiego i Utnika.

„Przygotowano wielki proces w stylu procesów beriowskich, proces grupy dywersyjno-szpiegowskiej Wojska Polskiego. Ja miałem być jednym z członków spiskowej grupy”. Został oskarżony o usiłowanie usunięcia przemocą organów władzy zwierzchniej narodu i usiłowanie obalenia przemocą ustroju państwa, o faszyzację kraju i szpiegostwo. „Wszystkie podsuwane mi przez oficerów śledczych osoby miałem oskarżać jako zdrajców narodu, szpiegów, bandytów gospodarczych i morderców klasy robotniczej”. Gdy tego jednak nie zrobił, próbowano wymóc to od niego torturami. „Powiększono mi ilość godzin przesłuchania z 16 do 20 a nawet 24 na dobę. Stałem prawie bez przerwy prawie przez 4 i pół miesiąca. Pluli mi w twarz. Oblewali zimną wodą przy otwartym oknie i silnym mrozie. Obsypywali mnie najohydniejszymi wyzwiskami, osadzali w karcerze (ciemne pomieszczenie o powierzchni niespełna 2 m2, wybetonowane, bez okna, bez żadnego sprzętu, wilgotne, zazwyczaj napuszczone wodą i odchodami ludzkimi). Głodzili mnie i torturowali psychicznie, zmuszając do ciągłych zeznań na różne tematy. Lżono mnie i moich najbliższych w wulgarny sposób. Montowano sceny z duszeniem mojego dziecka i żony w przeciwległym pokoju, z którego dochodziły mnie błagania o rachunek, wołania głosem dziecięcym i kobiecym. Terroryzowano mnie nabitym pistoletem (…) Wywieziono mnie na Cytadelę i umieszczono w tzw. celi śmierci (…) Skazano mnie na 15 lat za rzekome szpiegostwo (…) Obecnie jestem inwalidą I kategorii”.

Autor wcześniej należał – wraz z pułkownikami Stanisławem Nowickim i Marianem Utnikiem – do tzw. Komitetu Trzech, który zajął się sprawą Złotego FON-u, czyli depozytu złotych wyrobów pochodzących z przedwojennej zbiórki na rzecz Funduszu Obrony Narodowej. Depozyt ten został ukryty w roku 1940 przez generała Sikorskiego i kilku jego najbliższych współpracowników. Od generała Kukiela dowiedziano się, że życzeniem Sikorskiego było, żeby po wojnie FON wrócił do Polski. Okazało się, że został ukryty w podziemiach londyńskiego hotelu „Rubens”, w 11 skrzyniach artyleryjskich. W marcu 1946 roku pojawił się generał Chruściel ps. „Monter” z odręcznym pismem od generała Komorowskiego „Bora”, w którym żądał on przekazania mu FON-u. Odmówiono mu jednak. Po pogrzebie generała Lucjana Żeligowskiego, w dniu 15 lipca 1947 roku, samolotem przetransportowano FON, w skrzyniach stanowiących katafalk, do kraju. Z warszawskiego lotniska przewieziono go do skarbca Narodowego Banku Polskiego. Osoby związane z przekazaniem FON-u, w tym Władysława Jachniaka, aresztowano. Został on zwolniony z więzienia 25 kwietnia 1956 roku, gdyż z braku dowodów winy Naczelna Prokuratura Wojskowa postępowanie umorzyła.

Na dalszą część książki składają się m.in. rozmowy z generałem Tatarem, opis poszukiwań FON-u, wywiady i artykuły prasowe. Została ona przez autora ukończona w maju 1986 roku, a wydana w podziemnym wydawnictwie w roku następnym. Z uwagi na tematykę jak i zawarte w niej informacje jest to dość wartościowa pozycja. Raczej trudno ją zdobyć – ja czytałem ją w BN, choć aktualnie na allegro jest jedna wystawiona na aukcji (za 31,99 zł + przesyłka).