- Autor: Brandys Kazimierz
- Tytuł: Akcja w Kaleniu. Fragmenty powieści „Człowiek nie umiera”
- Wydawnictwo: Iskry (na zlecenie: Zarząd Główny Związku Młodzieży Polskiej)
- Rok wydania: 1953
- Nakład: 30208
- Recenzent: Robert Żebrowski
Zginął śmiercią partyjną, bo klasa robotnicza nie paktuje ze zdrajcami
Recenzowana broszura liczy 16 stron i nie ma ceny okładkowej. Jest to fragment wydanej dwa lata wcześniej powieści „Człowiek nie umiera”, której każde z czterech wydań liczy ponad 400 stron. Opowiadanie to jest pierwszą w naszym Klubie pozycją autorstwa Kazimierza Brandysa (1916-2000).
Akcja toczy się w Kaleniu, gdzieś pomiędzy rokiem 1945 [koniec wojny] a 1948 [tego roku ZWM został przekształcony w ZMP].
Do Kalenia przybyła 27-osobowa grupa zetwuemowców, a wśród nich Tolo Szarlej (główny bohater powieści), w celu przeprowadzenia akcji agitacyjnej wśród chłopów. Kiedy przebywali w zabudowaniach folwarcznych zostali zaatakowani przez kilkunastoosobową „faszystowską” bandę „Ogrodnika” przynależną do Konfederacji Walki Zbrojnej. Oddział ten odcinał dowóz żywności do miast, a na wsiach przeszkadzał obsiewać ziemię, rabował inwentarz i zastraszał chłopów. Zaskoczeni „młodzieżowcy”, uzbrojeni w karabin maszynowy, pistolet maszynowy „Pepesza”, pistolet „Vis” i granaty, postanowili się bronić. Akcja opowiadania rozpoczyna się po czterech już godzinach obrony, kilkukrotnych atakach z parku, podwórza i sadu, kiedy to trzech obrońców poległo, a pięciu było rannych, a do tego zaczęło już brakować amunicji. Zetwuemowcy w przerwach między wymianą ognia prowadzili rozmowy o śmierci i wspominali prześladowania komunistów.
To takie sobie czytadełko, które jest ciekawe tylko z uwagi na formę wydania, bo fabuła w niczym nie zaskakuje. W tej „serii” [te samo wydawnictwo, ten sam organ, ta sama szata graficzna, mała objętość, podobny nakład i też fragmenty] w roku 1952 wydano jeszcze „Sprawę Tyrackiego” (również autorstwa Brandysa, ale tym razem Mariana), będącą fragmentem powieści z roku 1951 – „Początek opowieści”, (egzemplarz, który posiada Biblioteka Narodowa jest nawet nie rozcięty), „W więzieniu” (fragmenty „Pamiętnika więźnia”), „Idzie wiatr” („Węgiel”), „Gdy starzy z młodymi wojowali” („Nad nami świta”), „Historia stalingradzkiego traktora” („W kraju, gdzie jutro jest już dniem wczorajszym”), „Wielki dzień” („Jesteśmy z Nowej Huty”) oraz „Dzień próby” („Na Starówce”).