Strach – Adam Sykuła 51/2010

  • Autor: Safjan Zbigniew
  • Tytuł: Strach
  • Wydawnictwo: Iskry
  • Seria: Klub Srebrnego Klucza
  • Rok wydania: 1973
  • Nakład: 100000
  • Recenzent: Adam Sykuła

LINK Recenzja Tomasza Bujaka

Strach czyli świństwo ogólne

Wojtek wychodzi z więzienia. Chce o wszystkim zapomnieć i zacząć nowe życie. Przyjeżdża do Dębnik, gdzie mieszka jego daleka rodzina. I od razu wpada w kłopoty. Zaraz po wyjściu z dworca kolejowego ratuje piękną dziewczynę z rąk dwóch lokalnych zakapiorów, co nie wzbudza zbytniego zachwytu ani u tych dwóch (wiadomo dlaczego)  ani, o dziwo, u lokalnej milicji.  Wojciech dowiaduje się następnie że dziewczyna była narzeczoną inżyniera Kujawskiego, jednego z dyrektorów miejscowego przedsiębiorstwa budowlanego. Kujawski został zamordowany a całe miasteczko obwinia właśnie za to wyżej wymienioną dziewczynę. Dowodów na popełnienie morderstwa przez jednak brak. Mimo to miejscowa społeczność zdążyła już zaocznie skazać dziewczynę. Wątpliwości ma tylko prokurator Grzybin ociągający się z zamknięciem śledztwa, mimo że jest mocno o to naciskany. Zarówno naciskany z góry jak i przez oficera prowadzącego śledztwo. Wojtek postanawia pomóc dziewczynie i znaleźć sprawce morderstwa. Wydaje się że morderstwo ma związek z machlojkami przy budowie nowego osiedla, odkrytych przez inżyniera Kujawskiego.
Powieść mino przewidywalnej fabuły i zgranego do cna motywu przestępstw gospodarczych w socjalistycznym budownictwie posiada dwa ważne aspekty. Pierwszy: Safian w sposób mistrzowski oddał klaustrofobiczną atmosferę małego miasteczka. Gdzie każdy każdego zna, każdy jest na widelcu i do tego bacznie obserwowany, a ktoś na kogoś zawsze ma jakiegoś haka bądź haczka. Safian ukazuje nam sposób działania małomiasteczkowej opinii publicznej (czyli lokalnych kacyków i notabli) która planowo i sukcesywnie niszczy i zaszczuwa  jednostkę nie pasującą do schematów uznawanych przez małomiasteczkową elitę.
Drugi: Safian jest prekursorem kryminałów z motywem przestępstwa gospodarczego dotyczącego budownictwa. Prawdziwy wysyp powieści milicyjnych z tego typu motywem w tle miał nastąpić dopiero na przełomie lat siedemdziesiątych  i osiemdziesiątych w schyłkowej epoce I Sekretarza Edwarda Gierka.
Warto dodać że 'Strach, swoją  premierę miał w 1973 roku w serii „Srebrny Kluczyk”. Natomiast  jego drugie wydanie ukazało się w 1990 roku w podserii „Klub Złotego Klucza”.  W  drugim wydaniu Safian znalazł się w towarzystwie takich autorów jak Dashiell Hammett, Tadeusz Kostecki czy Erle Stanley Gardner.