|
(projekt koordynuje Klubowicz Tadeusz Selbirak)
W całym okresie trwania PRL-u w wielu miesięcznikach, tygodnikach, a przede wszystkim gazetach codziennych, ukazywały się publikowane w odcinkach powieści i opowiadania kryminalne. W tym rozrywkowym gatunku było nieomal regułą, że zanim wydano książkę ukazywała się ona najpierw w odcinkach, czasem nawet równolegle w kilku różnych gazetach. Większość pozycji z popularnych serii wydawniczych (Kluczyk, Jamnik, Labirynt, Ewa) zanim pojawiła się na półkach księgarni i kiosków miała już wcześniej swoje prasowe premiery. Niekiedy okres od publikacji prasowej do wydania wersji książkowej był bardzo długi. I tak, np. pierwsza powieść Jerzego Edigeya - "Strzał na dansingu" pierwotnie drukowana w odcinkach w Gazecie Białostockiej a także Trybunie Opolskiej pod koniec 1962 roku, doczekała się wydania książkowego dopiero po 13 latach (w serii KAW w 1975 roku). Sporo takich gazetowych powieści nie ukazało się w postaci książkowej nigdy. Dotyczy to w większości pozycji mało znanych autorów, ale także i mistrzów gatunku jak Jerzy Edigey, Helena Sekuła, czy Anna Kłodzińska. Królem jest zdecydowanie Zygmunt Zeydler-Zborowski którzy w swojej bibliografii ma około 20 powieści opublikowanych wyłącznie w gazetach.
Można spierać się, czy te niewydane powieści są rzeczywiście dobre, czy też są to rzeczy nieudane, chybione - i z tego powodu odrzucone w późniejszych planach wydawniczych. Prawda leży chyba pośrodku. Na pewno wśród powieści gazetowych są tytuły słabe, nieoryginalne, o których wydanie nikt nigdy nie zabiegał, bądź autorzy sami chcieliby o nich zapomnieć. Ale też znajdziemy tu prawdziwe "perełki" gatunku i zdziwimy się jak to możliwe, że nie zostały dotąd szerzej opublikowane. Myślę, że dziś, po latach, nawet te słabsze powieści zyskują na wartości - wszak są zwierciadłem swoich czasów.
Kryminalne powieści gazetowe nie doczekały się jak dotąd żadnego poważnego opracowania, ani bibliografii. Temat jest niewątpliwie trudny ze względu na bardzo dużą ilość periodyków i tytułów prasy regionalnej wydawanych w okresie PRL-owskim. Tworzona przez nas baza będzie więc skromną próbą podjęcia takiego zadania.
Publikując dane bibliograficzne zapomnianych "gazetowców" w naszej bazie, chcielibyśmy uchronić je od zapomnienia, zainteresować i zachęcić do ich powtórnego odkrycia...
W swoim założeniu baza obejmuje tytuły powieści i opowiadań wydanych w publikacjach rozproszonych i zbiorach, które nie miały samodzielnych wydań książkowych w okresie PRL-u. Ponadto włączono utwory, które po publikacji gazetowej zostały wydane jako pozycje książkowe, lecz pod zmienionym tytułem. Niekiedy pozycja gazetowa jest trudna do identyfikacji - na pytanie, czy została opublikowana w formie książkowej konieczne jest porównanie tekstu - tym celu zamieszczamy w bazie skany fragmentów początkowych akapitów - będziemy wdzięczni za ewentualne sprostowania i uwagi.
Zapraszamy wszystkich Klubowiczów i Gości do współpracy przy budowie bazy - prosimy o nadsyłanie na adres:
Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.
Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. informacji o odkrytych pozycjach gazetowych, a także uwagi i komentarze do haseł znajdujących się już w bazie. TS
|
|
Powieści z akcją umieszczoną poza Polską (lub nie w PRL-u)
Tym razem do kolejnej aktualizacji bazy dodałem 9 utworów, których akcja nie rozgrywa się w PRL-u. Dla większości z tych pozycji ich autorzy kryją się pod obco brzmiącymi pseudonimami. Udało mi się rozszyfrować tylko jeden: Adogan, czy też Adogański - to pseudonimy Marii Niklewiczowej, znanej jeszcze przed wojną autorki powieści dla dziewcząt i bajek dla dzieci. Po wojnie, do roku 1966, pisała ona pod tymi pseudonimami powieści kryminalne i sensacyjne drukowane sporadycznie w prasie.
Powieść "Trzecie wyjście" spółki autorskiej: Maciej Rybiński, Janusz Płoński (autorów m.in. "Góralskiego tanga" i "Balladyny Superstar") powstała na zamówienie Marka Piwowskiego do planowanego filmu, ale do jego realizacji nie doszło i utwór poszedł "do szuflady". W formie książkowej powieść ukazała się dopiero w 2005 roku jako "Brakujące ogniwo" i choć w posłowiu przedstawiono jej historię, nie wspomniano, że jednak była drukowana w prasie w odcinkach.
Akcja powieści Wacława Niewicza: "Oskarżenie zza grobu" rozgrywa się w Polsce przedwojennej. Mogła również wtedy powstać, lecz nie miała wydania książkowego. Niestety nie udało mi się znaleźć żadnych informacji o jej autorze.
Jako wyjątek, dodałem również do bazy pierwszą, debiutancką powieść Zygmunta Zeydlera-Zborowskiego (pisaną pod pseudonimem Emil Zoor) - "Pantofel Mahometa". Jest to powieść przygodowa - jak określa sam autor: "powieść egzotyczna" i choć trudno doszukać się tu typowych wątków kryminalnych, to ze względu na samego autora zasługuje ona na umieszczenie w bazie. Zmieniona i rozbudowana wersja pt. "Talizman Wschodu" jest trudno dostępna - w warszawskich bibliotekach brak numerów Expresu Poznańskiego z zakończeniem powieści, stąd brak informacji o ilości odcinków (słownik bibliograficzny "Współcześni Polscy Pisarze i Badacze Literatury" podaje koniec publikacji na numerze 123, faktycznie jednak odcinków było więcej).
(TS)
15/12/2010 |
|
|
Powieści gazetowe Pawła Borysa Henelta
W kolejnej aktualizacji bazy dodałem 12 powieści i opowiadań gazetowych wynalezionych przez Klubowicza Zbyszka Kowalewskiego, który z poświęceniem przewertował nie przeglądane dotąd przeze mnie stare roczniki Słowa Powszechnoego, Nowin Rzeszowskich i Dziennika Łódzkiego. Akcja wszystkich rozgrywa się w Polsce. Powieść Grażyny Woysznis-Terlikowskiej - "Morderca jest wśród nas" ukazała się pod zmienionym tytułem w serii "Labirynt"; pozostałe nie były publikowane w wersjach ksiażkowych. Na uwagę zasługuje aż pięć powieści Pawła Borysa Henelta (jedna jest wcześniejszą wersją "Dziejów jednej nocy" uprzednio wprowadzonych do bazy), który w ogóle nie jest znany z utworów książkowych. Poza tym opowiadania Henryka Czecha i Krzysztofa Millarda oraz powieści Kazimierza Kłosia, Juliana Woźniaka i Macieja Pozioma.
(TS)
26/10/2010
|
|
Debiutancka powieść Heleny Sekuły w innej formie
Po dłuższej przerwie do bazy dodałem 10 nowych pozycji, z czego połowa to utwory niepublikowane w wersjach książkowych, a reszta ukazała się pod zmienionymi tytułami w popularnych seriach kryminalnych. Najciekawszym odkryciem jest "Taniec na linie". To podpisana pseudonimem, pierwotna wersja debiutanckiej powieści Heleny Sekuły - "Tęczowy koktajl". Różni się ona dość znacznie od wydanej dwa lata później wersji książkowej. Odkrycia tego dokonał Klubowicz Zbyszek Kowalewski wnikliwie porównując teksty (dzięki temu mogłem od razu dodać odpowiednią adnotację).
Opowiadanie Stanisława Krupy - "Brązowy portfel" oraz powieści Jerzego Mecha - "Szyfr zbrodni", Piotra Nagody - "Nie chce mi się żyć na tym świecie", i Anny (Ann) Mulligan - "Pensjonat Pod Herbacianą Różą" najwyraźniej nie miały wydań książkowych. Ta ostatnia pisarka jest oczywiście Polką, debiutowała już pod koniec PRLu - w 1991 w wydawnictwie "Głosu Pomorza" ukazał się jej zbiór krótkich opowiadań kryminalnych "Miłość i zbrodnia".
Co do powieści Jadwigi Kaflińskiej - "We własnych sidłach" - nie mam pewności, czy miała ona wydanie książkowe. Należałoby to sprawdzić porównując ją z innymi wydanymi powieściami autorki. Nie zawsze jest to takie proste... Udało się natomiast zidentyfikować książkowe wydania dwóch innych "gazetowców" bedących od dawna w bazie. I tak, nieoceniony Klubowicz Zbyszek Kowalewski odkrył, że opowiadanie Kazimierza Korkozowicza - "Epizod", po ponad dwudziestu latach, zostało wykorzystane przez autora do napisania "nowej" powieści "Urwany ślad". Mnie z kolei udało się zidentyfikować powieść Danuty Frey "Dzień siódmy" jako wydaną ponad dziesięć lat później "Zabawę w chowanego" (zeszyt Ewy). Autorka tym razem dokonała znacznych skrótów wersji gazetowej. Zmiana kolejności prezentacji zdarzeń, pominięcie szeregu opisów, czy rezygnacja z psychologii postaci - to wszystko moim zdaniem trochę popsuło oryginalny kształt pierwotnej powieści gazetowej. A najbardziej żal mi całkowitego "wycięcia" części dotyczącej przeprawy przez bagno (utrzymanej w nastroju mrocznych powieści Edgara Wallace'a).
(TS)
29/07/2010 |
|
Wczesna powieść Wiesława Kodyma
Do bazy dodałem pięć kolejnych gazetowców. Na szczególną uwagę zasługuje wczesna powieść Wiesława Kodyma z 1965 roku, znanego później z trzech książek (dwa Labirynty i tomik Sensacji XX wieku). O autorach niepublikowanych powieści gazetowych "Czwarty walet" i "Diana w kapieli" nie udało mi się znaleźć żadnych informacji. Pozostałe dwie pozycje znane są z publikacji książkowych: "Filiżankę kawy" Tadeusza Freya i Mieczysława Ankwicza wydano po trzech latach w serii Labirynt jako "3 x Omega", a powieść Heleny Sekuły pisana w okresie 1985-1987, ukazała się drukiem dopiero w naszym wydawnictwie klubowym w 2007 roku.
(TS)
6/05/2010 |
|
|
|
|
<< pierwsza < poprzednia 1 2 3 4 5 następna > ostatnia >>
|
|
Strona 2 z 5 |
